Wat gebeurde er zoal op de boerderij D 8, Halerbrug tussen 1940-1945. 

 

Hier woonden toen mijn opa en oma, mijn vader en zijn broers en zus.

 

Boerderij D 8, Halerbrug. Goossen  bij zijn paardjes in de boomgaard naast de boerderij. Goossen voor de boerderij. Goossen en Willemina. De fam. Braker, voor de oorlog, Menno, Goossen, Tinus, Albertus, Albert, Willemina, Ewold en Rika.

 

De info over de oorlog heb ik van:

 

*Verhalen uit de familie, o.a. van mijn vader en zijn broer Tinus in Canada.

*Interview van Ewold Braker, gemaakt voor een Duits museum te Munster.

  En van zijn zoon en dochter.

*Boek van mijn broer, over de oorlog in Beilen.

*Anne de Vries, de zoon van Anne de Vries, schrijver.

  zie verdere info: Opa Goossen Braker

  Anne jr. heeft meerdere zonen van Goossen Braker geïnterviewd, waar ik soms bij was.

  Het staat beschreven in "Een Zondagskind", geschreven door Anne de Vries jr.

*Oude kranten.

*Archieven.

 

De familie die in het huis D 8 te Halerbrug woonden tijdens het begin van de oorlog:

1. Goossen Braker, 77 jaar, hij is tijdens de oorlog overleden, eind 1943.

2. Willemina Braker-Nijboer, 56 jaar.

3. Menno, 25 jaar.

4. Rika, 23 jaar.

     gaat trouwen in oktober 1945, met Hendrik Westerhof, 

     Hendrik Westerhof is ondergedoken geweest bij de fam. Braker.

5. Albert, 20 jaar, (mijn vader).

6. Albertus, 18 jaar.

    Hij gaat in september 1944 trouwen met Hennie Wiggering,

    ze gaan in Laaghalen wonen.

7. Ewold, 15 jaar.

8. Tinus, 12 jaar.

 

Zie voor meer info bij: opa Goossen Braker.

 

Ook waren er op de boerderij D 8:

De huishoudelijke hulp: Hennie Wiggering, 19 jaar.

Onderduikers, na de spoorwegstaking:

Hendrik W. Westerhof, 28 jaar.

Kees Bierhuizen, uit Rotterdam.

 

Goossen:

1940:

*G. Braker vraagt op 22-2 een mak werkpaard, Belg, Vosbles. Liefst volbloed.

*G. Braker bied op 31-8-1940 een Vosbles Merrie aan, hij is w. s. drachtig. Extra mak, met of zonder hengstveulen. 

*G. Braker bied op 7-12, 15 vette eenden te koop aan.

1942:

*Goossen krijgt in 1942 van zijn broer Ewold uit Amerika, 2 Asterkan winterjassen opgestuurd.

1943:

*Eind maart 1943 is er een dameshandschoen verloren tussen Beilen en Halerbrug, t.b.t.t.b. bij G. Braker, Halerbrug D 8.

*Op 27-11 zijn Goossen en Willemina 30 jaar getrouwd, er is een klein feestje thuis voor familie.

*Goossen luisterde de gehele oorlog naar de radio, naar de "Engelse zender". Hij kon goed Engels, hij heeft 17 jaar in Amerika gewoond.

*Goossen en Willemina hun zoon Menno is lid geworden van de Nederlandse Jagers vereniging. Hij is jachtopziener te Halerbrug.

* Goossen Braker krijgt een ongeluk, hij is aangereden door een auto toen hij bonnen moest halen. Hij had een open been. Hij is later overleden op 23-12-1943, 81 jaar om 19 uur. Hij is 29-12-1943 begraven op de oude begraafplaats te Beilen.

*Men stuurde ook een brief naar zijn broer Ewold in Prinsburg, Minnesota, Amerika om te vertellen dat Goossen is overleden, eind 1943, deze brief komt in augustus 1945 aan.  Goossen is samen met zijn broer Ewold naar Amerika gegaan in 1893, Goossen is in 1910 weer terug naar Nederland gegaan. Zie opa Goossen Braker en Ewold Braker in Minnesota.

 

Willemina:

1944:

* Gevraagd per direct of 1 mei 1944 een flinke dienstbode, geen buitenwerk. Wed. G. Braker, Halerbrug.

1944:

*Willemina ziet een vrouw en jongentje lopen achter een kinderwagen, ze vragen een slaapplaats. Ze mogen van Willemina in het hooi-vak slapen. De kinderwagen is stuk, Willemina geeft een knecht de opdracht hem te maken. Willemina brengt de vrouw en zoon, brood en een warme maaltijd. Ze komen uit Amsterdam gelopen en wilden het linnengoed wat in de kinderwagen ligt ruilen voor eten, Willemina hoefde geen linnen. Willemina gaf ze de volgende dag eten mee. 

*De 1e zoon van Goossen en Willemina:  Albertus gaat trouwen met Hennie Wiggering in september. Hennie was huishoudster bij de fam. Braker. Ze gaan in Laaghalen wonen.

1945:

Het 1e kleinkind van Goossen en Willemina is 14 maart overleden. Goossen Mennes, 5 maand is de zoon van Albertus Braker en Hennie Wiggering.

 

Algemeen, verhalen van fam.

*Na de spoorwegstaking (sept. 1944) werden de spoorwegmannen vervangen door 2 Duitsers. De 2 Duitse spoorwachters werden bij Braker ingekwartierd. Ze vorderden de voorkamer, protesteren hielp niet. De fam. Braker moest ze ook verzorgen met eten en drinken. Als beloning kreeg de fam. Braker de radio weer terug uit het gem. huis in Beilen. Ze kregen ook toestemming om een extra varken te slachten. De 2 Duitsers zorgden ervoor dat onderduiker Hendrik Westerhof tijdens huiszoekingen naar het seinhuisje kon, dit waren "2 goeie Duitsers". Heinrich, die ingekwartierd was, was een "goede Duitse spoorman",  hij hielp ook wel op de boerderij. Heinrich zat ook in de kamer toen er huiszoeking bij de fam. Braker kwam, hij brulde: " Was wollen sie her", tegen de landwachters. Hij bulderde nog even en de landwachters dropen snel af.

*Toen er geen elektrisch meer was, klom Heinrich in de elektriciteit-palen en zorgde er voor dat het seinhuisje en ook de fam. Braker weer stroom had.

*Vluchtende S.S. ers vorderden de koestal als slaapruimte. Er waren ongeveer 35 personen. Niemand betaalde of bedankte er nadien voor. Ze vertrokken vroeg. De fam. Braker miste: melk, eieren en een pauw. Van de pauw vonden ze later de veren in Hooghalen.

*Boeren moesten alles opgeven, de fam. Braker gaf ¾ van het gedorste koren op. De dorser Geertjes bracht snel ¼ deel in de schuur. De fam. Braker gebruikte dit ook als ruilhandel.

*Bij Braker zijn staaflantaarns en kisten munitie in de schuur verstopt. Zelfs tijdens de inkwartiering van de Duitsers, ze hebben het nooit ontdekt. Menno en Anne de Vries hebben dit geregeld voor het verzet.

*Vluchtende soldaten namen een oud paard van Braker mee, een paar dagen later kwam het paard uit zich zelf weer terug en stond hij voor het hek bij de wei.

*Braker had een schuilkelder achter de boerderij, dit is door Ewold en Tinus in orde gemaakt, het was een lege oude gierkelder.

*Er worden 24 briefkaarten afgeleverd bij de politie, die zijn uit de trein gegooid. Daarna heeft Ewold Braker de brieven stiekem verzameld en op de post gedaan, zie bij Ewold.

*De "goede Duitsers" stonden plots voor de schuilkelder van Braker, ze hebben zich verscholen onder de banken.

*Toen de Duitsers waren vertrokken vond men in het huis van Braker nog: uniformen, gasmaskers, pikhouwelen, mokers en Duitse boeken. In de schuur lag veel munitie, pantservuisten en wapens. Die zijn vernield door de Canadezen, die na de Duitsers enkele nachten in de schuur hebben geslapen. De wapens zijn in een gat achter de boerderij begraven. Onder het hooi lag heel veel drank en sigaretten.

 

De Halerbrug met tolhuisje. De Halerbrug met seinhuis. Goossen en Willemina 30 jaar getrouwd, een klein feestje. De boerderij, te Halerbrug, die opa in 1912 kocht. Samen in het koren werken met het gezin. De pauwen voor het huis. Met onderduikers schaatsen, Rie, Henk en Liefke voorop. Kees Bierhuizen, een onderduiker, wie weet hier meer van? 1944 advertentie van Willemina. De fam. in Amerika, o.a. opa zijn broer kregen het overlijdensbericht pas in 1945.

 

Menno Braker, 2x. Menno naast een auto van een neef. Menno en Anne de Vries haalden wapens die gedropt waren op voor het verzet, zie rondje getekend op de kaart in 1945. Voor de Brencarrier op zijn hurken: Ewold Braker, achterop Hennie Braker-Wiggering, daarnaast Rika Braker. De 2e van links is Tinus Braker. Menno Braker zit bovenop, hij heeft een hoed op. De brencarrier staat bij Braker in de tuin!
Anne de Vries naast zijn auto. Advertentie in de Groninger Courant 29-6-1940. Anne de Vries. 
 
Rika Braker:
1945:
*Van Rie haar dochter kreeg ik een verklaring en bewijs voor vrije doorgang. Omdat het onduidelijk is zal ik het hier beschrijven.
Verklaring:
De burgemeester der gemeente Beilen verklaart dat mej. Rika Braker, persoonsbewijs nr. G41/045250, wonende te Rijswijk, Caan van Necklaan, tijdelijk verblijf houdende in Beilen voor een kindertransport* en voor het halen van kleren, zich naar Rijswijk moet begeven en dat haar fiets merk New Beeston no. 77315 onder geen enkele voorwaarde gevorderd mag worden.
Geldig tot 15 maart 1945. De burgemeester voornoemd, H. Cool.
Vrije doorgang:
Beilen 2 mei 1945
De burgemeester der gemeente Beilen verzoekt alle controle posten vrije doorgang en bijstand te verlenen aan mej. R. Braker, P.B. G41/045250, wonende in 's Gravenhage.
De burgemeester, voornoemd namens deze, onleesbaar.
Zie hieronder.
*Kindertransport:
Er gaan kindertransporten van het westen naar Drenthe, de kinderen kwamen om aan te sterken.
 
1942:
Hendrik W. Westerhof:
* Op 15 mei: Hendrik Westerhof is werkzaam bij het spoor en hij is reserve officier in het leger en moet zich melden. Hij besluit dat niet te doen en te gaan onderduiken. Hij komt bij de fam. Braker, zijn a.s. schoonouders. De boerderij van Braker was door de Duitsers gevorderd. Er kwamen 2 Duitsers die het seinhuisje te Halerbrug bewaakten, het waren 2 "goeie" Duitsers. Ze kwamen de fam. Braker waarschuwen als er huiszoeking zou plaats vinden. Dan boden de "goeie Duitsers" Hendrik aan om zo lang in het seinhuisje te komen totdat de huiszoeking voorbij was.
zie ook: Opa Goossen Braker.
 
Hendrik ging ook wel eens met Menno en Anne de Vries "op pad".
 
Huwelijk Rika Braker en Hendrik Westerhof, 1945. Pauze tijdens het koren maaien, Albert, Hendrik Westerhof, Goossen, Rika, Ewold en Willemina schenkt de koffie in.
De onduidelijke foto 's zijn hierboven beschreven.
Foto bevrijding 1945, op de brencarrier zitten: Op zijn hurken: Ewold Braker, achterop Hennie Braker-Wiggering, daarnaast Rika Braker. De 2e van links is Tinus Braker. Menno Braker zit bovenop, hij heeft een hoed op. De brencarrier staat bij Braker in de tuin!
 
Foto bevrijding 1945: Rika Braker naast de brencarrier.
 

Albert Braker:

1939:

*Mei: Albert Braker gaat in dienst te Assen. Er is nog weinig van de internationale spanningen te merken. Ze houden zich bezig met exerceren, wapenkennis en verkenningen.

*Augustus: Albert moet met andere soldaten openbare gebouwen gereed maken voor reservisten, slaapzakken worden gevuld met stro.

*December: Albert gaat als soldaat van Assen naar De Meern.

1940:

*Albert gaat op 7-1 als soldaat van De Meern naar vliegveld Bergen.

*Albert gaat op 1-2 als soldaat naar Julianadorp. Hij wordt ingedeeld bij een depotbataljon van het 1e Regiment Infanterie. Hij heeft er niets te doen, ze moeten de kust bewaken, maar er gebeurde daar niets. 

*Vijf dagen nadat Nederland zich overgaf, moesten Albert en de andere militairen alle wapens op een hoop gooien. De volgende dag waren kleine wapens verdwenen. Al snel mochten Albert en zijn maten naar huis. Ze gaan met zijn allen in een vrachtauto, achter in een laadbak naar Leeuwarden. En dan met de bus naar Groningen. Dan is er geen vervoer meer, ze moeten blijven slapen in de kazerne. De volgende dag gaat hij met de bus naar Assen. Als ze op straat lopen, komen veel mensen hun geld geven, Albert kreeg deze dag meer geld als zijn soldij van de winter in 1940.

*Goossen en Albert zien een vuurbal boven Oosthalen, het huis van A. Oldenkamp staat in de brand.

Krant:

Maandagavond 19-8-1940 is om 11 uur is er brand uitgebroken in de kapitale boerderij "Oosthalen" van H. Oldenkamp. De brandweer van Beilen, Hooghalen en het kamp van Westerbork kwamen maar er was te weinig bluswater, ze konden niets uitrichten. De brand is w.s. ontstaan door broei. Alles is verloren gegaan, 3 varkens kwamen in de vlammen om. Ze zijn verzekerd. De boerderij was eigendom van W. Kuik.

 

Hendrik Oldenkamp (1901-1986)
landbouwer

trouwde Beilen 19-10-1923

Janke van der Wijk (1901-1969)

kinderen: 

1. Gezina (1923-2014)

    trouwde een politie

2. Maria (1927-2020)

    trouwde een landbouwer

3. Henk (1939-2013)

     landbouwer

 

Albert,vv.

1942: 

De watervoorraad en daarmede ook het voer voor de beesten is op de boerderij Braker bevroren. Ook de pompen in het stookhuis en karnhuis zijn bevroren. 

1942:

* De fam. Braker moet een koe en pink inleveren aan de voedselcommissie. Ze moeten minimaal 350 kg. en 250 kg. zijn. Ze moeten de koe en pink in Beilen afleveren. Ewold gaat ook mee naar Beilen, de koe is te mager, dus ze nemen de koe weer mee terug. Even later krijgen ze een brief: Waarom is er geen koe ingeleverd? Goossen stuurde een brief terug, even later komt de voedselcommissaris, die bekijkt de koeien. Hij ze: jullie spelen gevaarlijk spel. Later moeten ze alsnog een koe leveren, maar nu van 250 kg.

*Een maand later krijgen ze controle, ze zoeken de stier. Goossen zei die is dood. De man blijft zoeken. Even later vertrekt hij zonder iets te zeggen. 

*De fam. Braker liet het graan malen bij molenaar P. Smit in Beilen.

 

Pieter Smit (1884-1949), te Beilen

molenaar sinds 1902

trouwde Beilen 5-6-1907

Aaltinena H. Schuring (1886-1956), geboren Zweeloo

overleden Beilen

kinderen:

1. Aaltiena H. (1908-1967)

2. Hendrikje (1909-1920)

3. Roelof (1912-)

4. Jeannette (1916-)

5. Pieterdina (1919-2006) 

 

Pieter was in de oorlog erg populair, velen heeft hij geholpen door wat extra graan te malen, zonder er opgave van te doen. Hij was ook een goede jager. 

 

Albert, vv.

1942: 

*Dank zij gebr. Geertjes, uit Beilen die bij Braker dorste en zijn machinist Veldhuis uit Rolde, hadden wij genoeg te eten. Zij sjoemelden met de opbrengst. Wel was er regelmatig controle door een ambtenaar uit Assen. Hij kreeg elke keer wat mee tegen betaling, hij stond aan de "goeie" kant. 

 

1943:

Krant:

*1943 en 1944: Geertjes vraagt een machinist, bekend met tractoren, dorsmachines, opg. bij Geertjes, Loondorsbedrijf, Beilen, tel. 319.

*In 1942 verkoopt Geertjes Carbidlampen, passend in een petroleumlamp, f5.50

*In 1943 en 1944 zijn ze in aug. 1 week gesloten, wegens vakantie.

*1956 gaat het bedrijf naar Assen.

 

Albert Geertjes (1886-1971)

dorsbedrijf en winkel, waar van alles te koop is.

trouwde Beilen 6-5-1915

Sietske Loof (1883-1918)

kinderen:

Berend J.A. (1916-2004)

Nn. (1918)

 

Albert Geertjes (1886-1971)

trouwde Gieten 30-3-1922

Harmtien Nijboer (1890-1988)

kinderen:

Herman (1923-2015)

Sietske Z. (1924-1987)

Janna (1928-1990)

Zwaantinus (1932-2011)

 

Albert, vv.

1942:

*Wij hadden een oliepers, Tinus en Ewold maakten olie.

*In de oorlog werd een paard, een dikke zware Belg, van ons afgepakt. Hij werd achter een wagen aangebonden en zo namen ze hem mee. Maar dat zinde het paard niet, de volgende morgen stond hij weer bij ons andere paard bij de wei. Dit was 400 m. van ons huis aan de andere kant van het spoor, ze stonden elk aan een kant van het hek.

*Mijn broer Menno is in de oorlog jachtopziener geweest bij Anne de Vries, de schrijver.

*Mijn jongere broer Ewold, typte voor Anne de Vries

*Omdat mijn broers Menno en Ewold bij Anne de Vries werkten hoefde niemand van ons gezin voor de Duitsers werken, zoals vele leeftijdsgenoten.

*Kort na de spoorweg staking werd er een kamer gevorderd. Hier kwamen 2 Duitse spoorwegmannen in. Zij werkten om beurten in het seinhuis. Toen wij geen stroom meer hadden, klom Heinrich in de elektriciteitspaal. En wij hadden weer stroom. Ook kwam onze gevorderde radio weer terug. Wij mochten van de twee Duitsers zelfs radio Oranje luisteren.

*Wij hadden 2 onderduikers in huis, Henk Westerhof en Kees Bierhuizen, uit Rotterdam. Het waren 2 stakende spoorwegmannen. Ze hoefden zich nooit in huis te verstoppen. Op een middag kwam onze buurman politie Brouwer, ons vertellen dat we die avond bezoek kregen van de Landwachters. Dit werd ook met de 2 Duitse spoormannen besproken en zij boden direct aan om de 2 onderduikers mee te nemen naar het seinhuisje. Daar waren ze veilig. Onze deur was 's avonds altijd open en de Landwacht kwam zo onze woonkamer binnen stormen. Heinrich, de goeie Duitse seinwachter stond direct op en riep met stemverheffing in het Duits: Wat willen jullie? Heinrich bulderde nog een tijdje en de Landmacht verdween nog sneller als dat ze gekomen waren. Henk Westerhof vertrok daarna naar zijn ouders, Kees Bierhuizen bleef. Kees sliep op de gang naast de paarden. Hiernaast was ook een dik varken, die zo dik werd dank zij het gesjoemel van de dorser Geertjes. Geertjes sjoemelde altijd met de gegevens, ten gunste van ons. Het varken was niet opgegeven en werd dus zwart vet gemest.

 

1945:

*Een paar weken voor de bevrijding werd onze voorkamer en schuur gevorderd door de Duitsers.  In het hooivak waar 1 m. hooi lag mochten de militairen zonder rang slapen. In de voorkamer zat een commando staf. Ze reden af en aan op motoren. 

*Ons huis is twee keer beschoten, de eerste keer 300 m. voor ons huis en de tweede keer vlak naast de boerderij. Bij de tweede keer zijn enkele Duitsers gewond geraakt.

*Toen het schieten begon, net voor de bevrijding, zijn wij als gezin naar de schuilkelder gegaan. Er kwamen nog 3 Duitse soldaten bij ons in de schuilkelder. Wij zaten op banken waar dekens over heen lagen en die Duitsers kropen onder de bank waar ik, Albert en mijn a.s. vrouw Liefke Wolters zaten. Er lagen twee dode Duitsers op de bunker toen wij eruit kwamen.

*Bij onze buren Nijboer is iedereen uit de schuilkelder gestuurd en kropen de Duitsers erin.

 

Jan Nijboer (1893-1957), te Beilen

arbeider, veehandelaar 

woonden D 9

trouwde Beilen 20-8-1915

Luchje Smit (1894-1955), te Beilen

kinderen:

1. Jantje (1916-2006)

    trouwde

    ter Steege

2. Geesje (1917-2015)

     trouwde

     H. Vos

3. Hendrik (1919-1998)

    landbouwer

    trouwde Beilen 30-4-1943

    Geertruida Prummel (1921-2001)

4. Geertina (1921-)

     trouwde Beilen 21-8-1946

     Renso Ruben

     arbeider

     wonen in 1959 in Eerbeek

 

Albert, vv.

1945:

*De Duitsers hebben de brug te Halerbrug opgeblazen vanuit ons huis, in de gevorderde  voorkamer zaten de knoppen om dat mee te doen.

*Mijn zus Rika ging op het laatst wel met de Duitse soldaten praten, ze zei vaak waarom vechten jullie nog, het is een verloren strijd.

*Met de bevrijding reden de Canadezen met hun zware voertuigen onze heg plat  en parkeerden de voertuigen bij ons in de tuin.

*Albert heeft van de Canadezen een kaart gezien waarop de de boerderij D8  rood aangemerkt was. Dit omdat er Duitsers in huis waren geweest. De Canadezen beschouwden ons eerst als Duits gezind. Diezelfde avond sleepten de Canadezen onze stro door de gang de trap op naar de zolder. Ook gingen er enkele Canadezen in ons bed liggen, een officier kwam ons te hulp en dankzij hem konden we weer in ons eigen bed slapen.

*Na de oorlog ontdekte Albert dat de Duitsers een pantservuist in de gier kelder hadden gegooid. Albert was hier niet van op de hoogte gesteld. (zie advertentie hieronder)

*Volgens Albert lieten de Duitsers het volgende achter: Duitse jenever, boter, dekens, gestolen fietsen. De fietsen zijn later weer aan de eigenaren terug gegeven.

*Na de oorlog kwam de N.S.B. burgemeester van Beilen om bij ons ganzen te kopen. Maar hij werd erg bang toen er Engelse vliegtuigen overgingen. Hij kroop vanwege zijn angst, plat in de grup van de koeienstal. Hij ging nat en zonder ganzen snel weer naar Beilen.

 

*Er zijn 4 zonen van Goossen in dienst geweest, Menno en Albert in de oorlog en Ewold en Tinus na de oorlog.

 

Albert in dienst, 2e van rechts. Albert even thuis. Albert, 1e links, met zijn maten. Trouwfoto, Albert Braker en Liefke Wolters, getrouwd in 1946. De trouwjurk is door Liefke zelf gemaakt van parachute-stof. Tijdens het feestje gratis drank, lees het verhaal elders. Albert in het leger, hier is hij thuis en heeft een fret in zijn handen. Albert aan het marcheren door Assen. Albert is de achterste. Albert is de 4e van l. De kaart getekend met een rondje, hier waren de wapens gedropt, die Menno en Anne de Vries ophaalden. Albert heeft deze kaart altijd bewaard. Albert vind nog een pantservuist in 1948. Albert zijn zoon Goos schrijft een boek 1940-1945, gem. Beilen.

 

Albertus Braker:

*Hielp tijdens de oorlogsjaren tot zijn huwelijk mee op de boerderij.

1944:

*Hij trouwde met de huishoudster van de fam. Braker: Hennie Wiggering. Ze gingen in Laaghalerveen wonen. In oktober word hun zoontje geboren, hij is 5 maand later overleden.

 

Hennie hielp als hulp op de boerderij ook in het land, ze zit links voor, schuin achter haar met het petje, zit Albertus. Voor de Brencarrier op zijn hurken: Ewold Braker, achterop Hennie Braker-Wiggering, daarnaast Rika Braker. De 2e van links is Tinus Braker. Menno Braker zit bovenop, hij heeft een hoed op. De Brencarrier staat bij Braker in de tuin! Huwelijk Albertus en Hennie in 1944. Albertus en Hennie voor hun huisje in Laaghalerveen, na de oorlog.
 
Ewold Braker:
Deze gegevens, gebeurd tijdens de oorlog, is uit een interview wat Ewold heeft gegeven, dit is gemaakt voor een museum bij Munster, Duitsland. Sommige info heb ik van zijn zoon en dochter, n.a.v. de verhalen die Ewold vertelde.
 
*Ewold was 15 jaar toen de oorlog uitbrak. Hij woonde met zijn familie aan het spoor te Halerbrug.
Het gezin bestond uit vader, moeder, 5 zoons (1 is Ewold) en 1 dochter. Eind 1943 is vader Goossen overleden en runden enkele zoons de boerderij.
*Ewold vond vaak brieven langs het spoor in de groentetuin van de boerderij. Toen was de groentetuin t.o. het huis tot aan het spoor. Ewold ging hier dan net doen of hij in de tuin werkte. De Joden lieten de briefjes zien door een spleet van de wagon, de deur stond ietsje open. Als hij knikte gooiden ze de brieven en briefkaarten. Hij verstopte de brieven onder zijn kleding. Hij nam de brieven eerst mee naar zijn huis, op zijn kamertje verstopte hij ze dan in het dak. Als de kust veilig was ging hij ze posten in het dorp Hooghalen. De meeste post ging naar Amsterdam en Rotterdam.
*Tussen de groentetuin en het spoor was een heg, hier werden de brieven en soms pakjes overheen gegooid, heel soms zat er f5. bij.
*Ewold heeft eerst alle adressen opgeschreven en verstopt thuis. Later heeft hij het toch maar vernietigd, zijn moeder Willemina was erg bang.
*Ook de boeren die voedsel brachten naar het kamp in Westerbork namen van daaruit stiekem post mee terug, zo ook de bakker uit Hooghalen, die er brood bracht. De bakker zat ook in het verzet, Ewold wist dit niet tijdens de oorlog, maar heeft dat later gelezen. De fam. Braker kocht hier ook brood.
 
Bakker te Hooghalen:
Matteüs G. Walles (1900-1958)
bakker en kruidenier
voorzitter V.V.V.
bakkerij D36 A
trouwde Beilen 17-10-1933
Geesje Timmerman (1906-1990)
Evacue Rudy de Leeuw
 
1933 gaat Bakker M.G. Walles van Assen naar Hooghalen
1936 was de winkel een "Spar".
tijdens de oorlog bakte en leverde bakker Walles gemiddeld 3200 broden voor kamp Westerbork
1942 Mattheüs werd gezocht door de Sicherheitspolizei.
1944 verkoopt hij een bakkerswagen voor f365, tel. nr. 200
1948 vraagt bakker Walles een venterskar op luchtbanden
1951 Mattheüs krijgt in 1951 het oorlogskruis 1940-1945
1935, 1953, 1955 is er ingebroken bij de bakker Walles
Er wonen 2 broers van Mattheüs in Zuid Afrika.
 
Geesje Timmerman (1906-1990)
trouwde Amersfoort 25-5-1969
Jacob Tijmes (1901-1995)
wed. Arentiena H. de Jonge (1905-1967)
chr. ger. predikant
 
Ewold, vv.
*Ewold moest ook werken voor de Organisation Todt. Ewold moest tankgrachten en schutter putjes (hier kon 1 mens in staan) graven. Hij wilde er mee stoppen, maar dat mocht niet van zijn moeder, dan staken de Duitsers zomaar je huis in brand. Zijn moeder was altijd erg bang.  
*Ewold was betrokken bij het schrijfwerk van Anne de Vries (zie bij Menno, zijn oudste broer). Ewold kon Steno en typen en verdiende wat bij. Hij kwam vaak bij Anne de Vries en dan kreeg hij geschreven velletjes papier met daarop één van Anne zijn verhalen voor een boek. Ewold kreeg een type machine en typte thuis de tekst voor Anne zijn nieuwe boeken uit. Na de oorlog lieten de Duitsers een type machine achter, die heeft Ewold verder gebruikt.
 
O.a. Uitgegeven in de oorlog door Anne de Vries:
1940: Bartje zoekt geluk, f2.90
1940: Groot vertelboek Ned. geschiedenis, afl. 14
1942-1948: Ons mooie Nederland
1944: Ratje, een jongen van de straat.
1938-1952: Jaap en Gerdientje, 10 delen.
1938-1950: Serie bijbelboekjes voor kleuters
1938-1946: Bloeimaand.
 
Ewold, vv.
*De fam. Braker had ook onderduikers. O.a. twee spoormannen uit Rotterdam, dit was H. Westerhof en Kees Bierhuizen. Zie hierboven. De fam. Braker had goed contact met de Duitse seinwachters, die in het spoorhuisje zaten t.o. de boerderij. Ze waren bij de fam. Braker ingekwartierd. Dit waren "goeie" Duitsers. Ze werden door de spoormannen gewaarschuwd als er een huiszoeking kwam. De onderduikers konden dan zolang in het seinhuisje komen. Ook zorgden ze ervoor toen er geen stroom meer was, dat het seinhuisje en de boerderij weer stroom kreeg, want goed uit kwam want ze hadden ook nog een radio.
*Ewold heeft in Hooghalen wel eens gezien dat grote groepen Joden de trein in moesten, ze gingen dan naar Duitsland. Later mocht dit niet meer van de Duitsers. Daarna is er een spoorlijn van Hooghalen naar Westerbork aangelegd. Ewold noemde de wagons goed voor 7 koeien, maar niet voor zoveel mensen. Op de laatste wagon stonden Duitsers ter bewaking, ontvluchten kon niet.
*Er kwamen ook veel mensen uit Rotterdam en Amsterdam, lopend naast de fiets (zonder banden), ze kwamen om eten vragen. Ewold weet nog dat ze mee mochten eten bij hen op de boerderij, in de schuur mochten slapen en de volgende morgen met eten weer terug met de fiets en hun gekregen voedsel. Zijn moeder Willemina kookte voor heel veel mensen, zodat iedereen mee kon eten. Ze hadden tijdens de oorlog altijd genoeg voedsel op de boerderij, ook kwam er nog wat geschoten of gestroopt wild bij van Menno.
*Ewold heeft eens een karabijn gevonden en snel verstopt. Maar later ingeleverd, zijn moeder Willemina was erg bang.
*Ewold heeft in Beilen wel eens mannen, N.S.B. ers gezien met een Volk en Vaderland voor zich, om te verkopen. 
*Ewold wist nog dat ze op de boerderij in de schuur een hol hadden gemaakt, eventueel voor de onderduikers en ook in een kast was een luik gemaakt, zodat de onderduikers onder de vloer konden.
1945:
*Ewold vond eens een rugzak van een parachutist. Ook nam hij de parachute mee, hier maakten ze altijd rokjes van. Het waren groene rokjes.
*Ook kregen de Brakers van de "goeie Duitsers" de informatie dat de Halerbrug werd opgeblazen, net voor 12 april. Ze konden die dag beter de ramen even dicht doen. De brug werd opgeblazen, maar de Canadezen gingen gewoon met hun tanks e.d. over de spoorbrug die er naast lag. Die brug is niet opgeblazen, omdat een schipper de draden van de springlading had doorgeknipt. Er was snel een noodbrug. (Tot 27-5-1945 was er daarom geen scheepvaart mogelijk).
*Ewold was tijdens de bevrijding in de schuilkelder, samen met het gezin achter de boerderij. De schuilkelder had hij samen met zijn broer Tinus gegraven. Er werd rond de boerderij veel geschoten omdat er Duitsers ingekwartierd waren geweest in de boerderij. Hier hadden ze niets over te zeggen, dat werd gewoon verplicht gesteld. De Duitsers waren net voor de bevrijding snel weg. Ze sliepen in de schuur en nadat ze vertrokken waren stonden daar veel kisten met sterke drank. Ewold heeft die na de bevrijding snel verstopt. Want op 12 april, met de bevrijding kwamen er Canadezen in de schuur te slapen. Die hadden wit brood, chocolade en sigaretten bij zich, Ewold heeft een fles jenever tegen wit brood, chocola en lange sigaretten geruild met de Canadezen.
*Ewold weet dat het Duitse Hoofdkwartier in de voorkamer was. Toen de Canadezen kwamen zijn ze gevlucht of doodgeschoten. De Duitsers vorderden paarden en wagens en vertrokken voor dat de Canadezen er waren.
*Ewold heeft Anne de Vries geholpen om een schuilkelder bij het huis van Anne te maken. Hier hebben de o.a. Engelse parachutisten ingezeten.
*De Canadezen hebben geregeld dat het Kamp Westerbork bewaakt werd, de ongeveer 1000 Joden die er nog waren mochten niet weg. De bewaking ging de B.S. doen. Anne de Vries was er direct na de bevrijding. Ook Ewold Braker, 19 jaar is aangesteld als bewaker, hij is gevraagd door Menno Braker. Menno werkte hier later ook, zie bij Menno Braker.
*12-4-1945: Ewold hoorde de brencarries en tanks van de Canadezen aankomen. 
*De Duitsers lieten veel achter in de boerderij, Ewold heeft er een mooie riem en een type machine aan overgehouden.
*Ewold heeft gezien dat er boerderijen in brand werd gestoken met Canadese vlammenwerpers, hier hadden zich Duitsers verscholen.
*Nadat de Duitsers uit het huis van Braker waren vertrokken, kwamen er Canadezen in het huis voor enkele nachten. 
*Ewold weet nog dat zijn moeder met zijn zus in één bed lagen en er nachts een dronken Canadees bij hun in bed kroop. De officier heeft hem er direct uitgehaald en 's morgens kwam hij zijn excuses aanbieden.
*Ewold heeft zijn vriendje David nooit meer gezien na de oorlog.
 
w.s. 
David Joël Rosenberg (1924-1987)
woonde Brinkstraat 26 te Beilen
1943-1946 in dienst
trouwde Stadskanaal 6-2-1952
E. Lidy Meijer (1930-)
kind:
Henriëtte E. (1953-)
Ester F. (1958-)
 
wonen in 1987 in Beilen
Lidy haar broer woonde in Jerusalem
 
ouders David:
David Rosenberg (1889-1924), geboren Bergh,
overleden Beilen
koopman 
trouwde Beilen 15-3-1923
Henriëtte Denneboom (1895-1987), te Beilen
is op verzoek van veldwachter Viëtor ondergedoken, bij de fam. Abbing in Smalbroek.
kind: David, na het overlijden van zijn vader geboren te Beilen. Heeft ook ondergedoken gezeten. Op meerdere plaatsen. Ze zijn op 7-3-1945 zijn ze verraden en opgepakt, ze gingen via de gevangenis in Assen naar kamp Westerbork. David kreeg via via een baantje in Kamp Westerbork, in de buitendienst. Hij verbleef in een grote barak en kreeg een ijzeren krib en een smerige paardendeken. Hij kreeg een bloedvergiftiging en belande in een schoon bed in het ziekenhuis te Assen. David vertrok na de bevrijding naar Beilen waar zijn moeder ook al snel kwam vanuit Westerbork. David heeft gewerkt als Tolk voor de Canadezen. Lidy had de onderduik overleefd. In 1989 getuigde David in Vancouver Can., tegen de berucht landwachter Jacob Luitjens. Deze had hij in de Assen gevangenis op een hardhandige manier ontmoet.
 
oma Froukje Denneboom-Frank is in 1943 opgepakt en is in Auswihwitz overleden, 79 jaar.
ze woonde ook Brinkstraat 26, Beilen. Jaar man is in 1938 overleden.
 
Ewold vv.,
*Ewold weet nog dat de Canadezen een handgranaat in het Oranjekanaal hebben gegooid, de vissen kwamen toen naar boven en de Canadezen vingen de vissen en maakten 's avonds een vuur achter de boerderij om de vissen te bakken.
*Ewold heeft direct na de oorlog als bewaker bij Kamp Westerbork gestaan, hij was 19 jaar. Hij is gevraagd door broer Menno hiervoor. De reden die Ewold kreeg te horen was: De Joden mochten niet weg, er konden foute Joden bijzitten. Hij mocht niet met de Joden praten, hij stond naast de villa op wacht. Hij kreeg een jas van de Canadezen. Ook kreeg hij een geweer, al kon hij daar niets mee. Er waren geen kogels. Maar dat was niet nodig zei men, dit was afschrikkend genoeg.
*Ewold heeft geholpen om na de oorlog munitie in een gat achter de boerderij D 8 te begraven.
 

Verhaal van Ewold zijn dochter. Voor de Brencarrier op zijn hurken: Ewold Braker, achterop Hennie Braker-Wiggering, daarnaast Rika Braker. De 2e van links is Tinus Braker. Menno Braker zit bovenop, hij heeft een hoed op. De Brencarrier staat bij Braker in de tuin!

 
Tinus Braker:

Tinus heeft mij deze verhalen verteld toen ik hem bezocht in Canada:

 

*Menno Braker regelt een koolzaadmolen en gaat olie persen uit koolzaad en zonnebloempitten. De olie is ook voor het verzet en verlichting. Tinus en Ewold mocht en helpen met olie maken en meel malen, ze weten alleen niet waarvoor dit gebeurd. Hij is 12 jaar.

 

*Tinus heeft geheime briefjes in de holtes van zijn fietsstuur verstopt en heeft ze naar de ondergrondse gebracht. Hij realiseerde zich later, dat als hij gepakt was w.s. was doodgeschoten.

 

*Er woonde een Zeeuws meisje bij Braker. Haar zusje woonde bij de buren Vredeveld, Tinus ging daar wel op bezoek. Hij ging een keer na 20 uur naar huis, dit was te laat. De Duitsers hielden hem aan en gaven hem een waarschuwing. Ze vertelden hem nog wel dat ze hem eigenlijk moesten dood schieten.

 

*Bij de buren Vredeveld woonde ook politie Brouwer, hij waarschuwde ook als Hendrik Westerhof moest onderduiken. De Duitse spoorweg mannen vertelden dat Hendrik wel bij hun kon komen in het spoorhuisje. De fam. Braker speelde monopoly als er huiszoeking kwam.

 

Geert Vredeveld (1911-1988), te Beilen

kantoorbediende, landbouwer

trouwde Beilen 4-12-1936 

Niesje Mulder (1913-2002), te Beilen

kinderen:

1. Lucas (1937-2015)

2. Aaltje H. (1939-)

3. Hillie

 

Bij Vredeveld waren ook enkele onderduikers.

 

**********************

 

Marinus Brouwer (1911-1950), geboren Beilen

overleden Groningen

woonde te Beilen

1939, controleur werkverschaffing en steunverlening, f18 per week

1940, gemeenteveldwachter

1940, van Beilen naar Hooghalen

1943, opperwachtmeester

1945, wachtmeester 1e klasse der rijkspolitie

trouwde Haren 22-5-1942

Aaltje Bonder (1916-1984), geboren Harenermolen, Gr.

kinderen:

1. Jan P. (1945-)

2. Willy (1947-)

 

Marinus zat in het verzet, ook met Menno Braker en Anne de Vries. Marinus waarschuwde vele adressen als er invallen, razzia 's kwamen. Hij bracht onderduikers onder. Hielp J. Thole uit kamp Westerbork ontvluchten.

 

Tinus, vv.,

*Tinus en Ewold keken net na de oorlog een keer in een Duitse vracht auto bij de Halerbrug. Deze kwam voorbij, ze tilden het zeil op en zagen veel lijken. Er kwamen toen ook nog wat Duitse auto 's voorbij.

 

*Er zaten nog veel Duitsers in huizen langs het Oranje Kanaal, toen de Canadezen kwamen spoten met vuur op die huizen. Ook kwamen er Brencarries voorbij, waar je op mocht gaan zitten.

 

*Er is veel drank van de Duitsers  gepikt, hier heeft de fam. Braker feesten van gegeven.

 

*Jansen, hoofdonderwijzer van de Vermeerschool, regelde voor Hendrik Westerhof een pasje. Hij moest naar Duitsland maar dat wilde hij niet.

 

*De onderwijzer waar Tinus Engels van kreeg, Men. Groen werd tijdens Tinus zijn  Engelse les  opgehaald en is nooit weer terug gekomen. Hij is op 23-5-1944 om 10 uur uit de Dr. De Visserschool gehaald door de S.D. 

 

Marten Groen, geboren Delfzijl, Gr., 3-7-1896

overleden kamp Langenstein Zwiebrge, D., 28-12-1944

1922-1930: hoofd bijzondere school in Vrouwenparochie

1930: onderwijzer te Assen,

lid van het verzet

trouwde Groningen 2-6-1921

Elisa Hensel (1896-1989), geboren Delfzijl, Gr.

overleden Hengelo

apothekersassistente

kinderen:

1. Anna W. (1922-1945), geboren Uithuizen, Gr.

    overleden Ravensbrück, D.

    onderwijzeres,

    lid van het verzet.

2. Wilhelmina J. (1923-1996), geboren Vrouwenparochie, Fr.

     overleden Emmen

3. Geertje (1926-2005), geboren Vrouwenparochie, Fr.

     overleden Amstelveen

     onderwijzeres

4. Nn (1931), te Assen

5. Johanna (1934-), geboren Assen

    trouwde een apotheker

 

Marten en zijn dochter zijn op 23-5-1944 gearresteerd.

Marten is van kamp Vugt op 8-9-1944 naar kamp Sachsenhausen gegaan. Later is hij naar Buchenwald gegaan en werkte in het kamp Langenstein Zwiebrge, hier hakte hij tunnels voor V1's en V2's. Hij is overleden aan een dubbele longontsteking. Hij is in Quedlinburg gecremeerd. Hij heeft postuum een Verzetsherdenkingskruis gekregen.

 

De fam. Groen woonde aan de Groningerstraat en verborg Joden en onderduikers.

 

Anna is eerst in Vugt geweest en daarna naar Ravensbruck gegaan. Ze heeft in de Siemens fabriek gewerkt. Ze kreeg roodvonk en kwam in het ziekenhuis. Ze heeft daarna weer gewerkt. Op 17-3-1945 is ze ontslagen uit het kamp. Ze is w.s. 11 dagen later aan vlektyfus overleden. Ze heeft postuum een Verzetsherdenkingskruis gekregen.

Marten en Anna staan op het monument van de Emma School te Assen.

Anna haar verloofde: Andries Joustra, ook lid van het verzet werd ook opgepakt en is is 22-8 gefusilleerd te Vught.

 

Andries Joustra (1919-1944), geboren Oosterend, Fr.

overleden Vught

landarbeider

oorlogsmonument in Easterein, Fr.

zat in het verzet

verspreide Vrij Nederland

hielp Joden onderduiken

deed o.a. mee aan de kraak van het gemeente huis te Bolsward in 1942

 

Gezien van Andries:

Sjirk Joustra (1884-1968)

werkman, fabrieksarbeider, zuivelarbeider, kaasmaker

trouwde Henneaardadeel 15-5-1909

Geertje Zijlstra (1883-1960)

kinderen:

1. Antje (1910-1998)

2. Tjipke (1911-1912)

3. Jetske (1912-v.2010)

     trouwde in 1939 met een Duitse jongen

4. Tjipke (1914-1940), overleden Putten

     marechaussee

5. Rintje (1915-1994)

     boerenknecht

6. IJme (1917-)

     boerenknecht

7. Andries  (1919-1944)

8. Maria (1921-2010)

     trouwde een marechaussee, schoolhoofd

9. Jacob (1924-1958)

10. Nn. (1926)

 

Tinus gaat na de oorlog in dienst. 

De fam. op de Brencarrie, net na de bevrijding. Voor de Brencarrier op zijn hurken: Ewold Braker, achterop Hennie Braker-Wiggering, daarnaast Rika Braker. De 2e van links is Tinus Braker. Menno Braker zit bovenop, hij heeft een hoed op. De Brencarrier staat bij Braker in de tuin!

 

Foto van de bevrijding van Halerbrug, op 12-4-1945, de soldaten rukken op naar de brug. Gevechten tijdens de bevrijding, Halerbrug. 

 

Mocht iemand nog info hebben over wat er tijdens de oorlog op boerderij D 8, Halerbrug gebeurde, alle info en foto 's zijn welkom.

 

Gegevens uit KRANTENARTIKELEN VAN HALERBRUG o.a. 1940-1945:

 

Zie bij: Drenthe, Halerbrug